Gengistryggš lįn, er til lausn?

Ķ framhaldi af dómum Hęstaréttar žann 16. jśnķ s.l. sem dęmdi gengistryggingu lįna ólögmęta aš uppfylltum įkvešnum skilyršum um žį gjaldmišla sem raunverulega skiptu um hendur, er brżnt aš sś staša sem komin er upp leiši ekki til einhvers konar allsherjar upplausnar fjįrmįlageirans og fjįrmįla almennings meš tilheyrandi flóši mįlshöfšana sem myndi kęfa dómstólana um įrabil.

Žvķ mišur hefur rķkisstjórnin lżst žvķ yfir aš ekkert verši ašhafst og eini rįšherrann sem viršist hafa einvherjar įętlanir ķ takinu er Gylfi Magnśsson efnahags- og višskiptarįšherra sem vill velta öllum vandanum yfir į almenning, eina feršina enn.

Augljóslega er ekki til nein ein og einföld lausn į žessari flękju sem žżšir ķ raun nżja gullöld fyrir lögfręšinga. Žaš er hins vegar skylda okkar aš reyna aš finna lausn og žvķ einfaldari žvķ betri, žar sem įframhald aš óbreyttu žżšir ansi hreint mikla uppstokkun į öllu fjįrmįlakerfinu hér į landi. Ķ fljótu bragši séš, og samkvęmt flestum lögspekingum sem hafa tjįš sig, žį eru žessir dómar mjög skżrir og ķ raun ekki auš-flękjanlegir. Fjįrmįlafyrirtękjum ber aš endurreikna höfušstól og afborganir gengistryggšra lįna m.v. upprunalegan höfušstól og samningsvexti og ber aš endurgreiša ofgreišslur ef einhverjar eru. Lögspekingar viršast einnig nokkuš sammįla um aš žęr ofgreišslur eigi aš bera s.k. "lęgstu vexti Sešlabanka Ķslands" samkvęmt 18. grein vaxtlaganna. Einnig viršist nokkuš öruggt aš öll gengistryggš ķbśšalįn falli undir žessa dóma sem og fjölmörg lįn til fyrirtękja.

Žaš er žvķ vandi į höndum žar sem ekki er lķklegt aš fjįrmögnunarfyrirtękin og bankarnir (sumir alla vega) standi slķkt af sér nema meš auknu eiginfjįrframlagi frį eigendum en verši aš öšrum kosti gjaldžrota. Žaš žżšir aš vandkvęši verša viš innheimtu ofgreiddra afborgana og lķklegt aš margir sem eru meš ofangreind lįn fįi ofgreišslur sķnar ekki endurgreiddar og endi sem e.k. kröfuhafar ķ fjįrmįlafyrirtękin. Žótt ekki sé rétt aš blanda žvķ saman viš žetta mįl žį eru engu aš sķšur įfram óleyst mįl žeirra fjölmörgu sem tóku verštryggš lįn og bśa viš samskonar forsendubrest vegna veršbólgu (af völdum gengishrunsins) og žeir sem eru meš gengistryggš lįn.

Ef menn gefa sér aš óbreytt įstand og sś óvissa sem žvķ fylgir vegna endalausra bišleikja dómstóla og lögfręšinga langt inn ķ framtķšina sé óęskileg žį er leit aš leiš śt śr žessum vanda naušsynleg, žó flókin viršist.

Vegna žess hversu skżrir dómar Hęstaréttar viršast vera mį hugsa sér aš rķkisstjórnin móti įkvešna stefnu fyrir fjįrmįlageirann um lausn į žessu mįli og taki žar meš allan almenning meš ķ žį vegferš, meš hagsmuni allra aš leišarljósi.

Ķ fyrsta lagi žurfa stjórnvöld aš lżsa žvķ yfir aš nišurstaša Hęstaréttar frį 16. jśnķ gildi um öll samsvarandi lįn til ķbśšakaupa og til fyrirtękja og aš öllum fjįrmįlafyrirtękjum beri aš endurreikna upphęšir og afborganir samkvęmt žvķ. Endurgreiša beri ofteknar greišslur meš višhlķtandi vöxtum eša lįta žęr koma til lękkunar höfušstóls. Allir samningar sem žetta tekur til verša ķ stašinn teknir upp frį og meš 16. jśnķ 2010 og samiš um sanngjörn kjör į žvķ sem eftir stendur, mišaš viš einhvers konar ešlilega samningsstöšu žar sem fyllsta jafnręšis er gętt milli beggja samningsašila. Hér mętti koma til geršardómur sem leggši lķnurnar fyrir žį vinnu.

Sś nišurfęrsla skulda sem lįnžegar gengistryggšu lįnanna fį žżšir aš margir hverjir hafa fengiš ofreiknašar vaxtabętur sem žarf aš endurgreiša og aš žörfin fyrir vaxtabótagreišslur śr rķkissjóši minnkar einnig ķ kjölfariš. Žį peninga mętti svo nota til aš auka vaxtabótagreišslur til žeirra sem eru meš vertryggš lįn žannig aš staša manna yrši aš einhverju leiti jöfnuš. Allt er žetta aš vķsu śtreikningum hįš en jafna mętti leikinn enn frekar ef žörf er meš žvķ aš nišurfęra veršbótažįtt verštryggšu lįnanna aftur til janśar 2008 og lįta veršbótažįttinn framreiknast aš hįmarki m.v. veršbólgumarkmiš Sešlabankans.

Framangreind lausn er ekki einföld en eins og stašan er og eftir žvķ sem henni er velt meira upp viršist žessi lausn e.t.v. vera sś einfaldasta sem til er ķ stöšunni, m.v. aš ęskilegt sé aš einhvers konar sanngirni sé gętt. Fjįrmįlakerfiš yrši fyrir įfalli og myndi minnka (er hvort eš er um 35 til 40% of stórt fyrir hagkerfiš) en įfalliš myndi ekki rķša žvķ aš fullu žar sem fjįrmįlafyrrtękin fengju įfram sanngjarnar framtķšartekjur af gengistryggšum lįnum. Lįntakendur fengju uppreisn ęru og virkilega sanngjarna nišurstöšu mįla sem aš einhverju leiti dreifist į alla og hefšu einnig strax meira fé į milli handanna sem myndi leiša til fljótvirkrar örvunar fyrir efnahagslķfiš. Įhrifin į rķkissjóš eru óljós en viršast ķ fljótu bragši ekki vera umtalsverš og jafnvel engin.

Hugmyndir žessar viršast nokkuš afgerandi og jafnvel róttękar en viš skulum ekki gleyma žvķ aš m.v. dóma Hęstaréttar erum viš enn ķ mišju bankahruni og afgerandi og róttękra ašgerša er žörf. Annars mun žjóšarbśiš hökta įfram į hįlf-stoppi um langa framtķš meš įframhaldandi óvissu, upphlaupum, og óstöšugleika į öllum svišum.

Žór Saari

Höfundur er hagfręšingur

og žingmašur Hreyfingarinnar

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Žś ert aš leggja til nż neyšarlög sem fela ķ sér flóknar eignatilfęrslur um allt žjóšfélagiš. Alžingi hefur ekki heimildir til aš breyta samningum fólks nema meš tilvķsun ķ neyšarrétt. Ętli žaš sé ekki farsęlla aš leyfa réttarrķkinu aš mala sitt korn ķ sķnum hęga takti. Žiš žingmenn getiš sķšan einbeitt ykkur aš žvķ aš verja aušlindir Ķslands og hagsmuni gegn śtlendingum. Kannski er žaš ęriš verk.

Ég held aš "endurreisn" bankakerfisins hafi veriš misrįšin og sé stżrt af AGS (einsog allt annaš). Žaš žarf aš ręša į Alžingi hvernig menn vilja aš bankakerfiš sé skipulagt.

Björn Jónasson (IP-tala skrįš) 28.6.2010 kl. 03:03

2 Smįmynd: Dingli

Gleymdu žessu Žór. Nś beitir fólkiš ķ žessu landi sömu ašferšum og bankarnir beittu gegn žvķ. Žeim veršur gefin įkvešin en naumur frestur til aš borga skuldir sķnar viš almenning og geti žeir ekki greitt veršur öll skuldin gjaldfeld meš fullum kostnaši į heildarupphęšina lögtaks veršur krafist og žeir miskunnarlaust reknir ķ gjaldžrot eigi žeir ekki fyrir skuldum. Hvern fjandann kemur okkur viš žó žetta bankadrasl verši gjaldžrota. Tökum af žeim allt sem žeir eiga lausafé og eignir og eltum eigendur žeirra śt yfir gröf og dauša standi eitthvaš śtaf meš aš žeir hafi įtt fyrir skuld sinni viš okkur. 

Viš sullumst svo įfram meš nett sparisjóšskerfi sem nęgir ķbśafjölda viš breišstręti stórborar, ķbśšalįnasjóšur sér um fasteignafįriš og erlendum višskipabanka veršur velkomiš aš opna hér śtibś ef hann vill. Įlrisarnir hlaupa ekkert héšan, fiskurinn syndir įfram ķ hafinu žar til viš veišum hann og landiš sem į žaš dżrmętasta af žvķ dżrmętasta nęr óžrjótandi byrgšir af hreinu drykkjarvatni getur ekki veriš ķ neinum vanda.

Dingli, 28.6.2010 kl. 04:40

3 identicon

Skynsamleg grein. Žaš er skylda stjórnvalda aš gęta hagsmuna almennings. Žar meš tališ aš sjį til žess aš hér sé starfhęft fjįrmįlakerfi. Žaš er žó óvķst aš hęgt sé aš taka mikiš af žessum peningum sem Hęstiréttur gaf og dreifa til annarra meš verštryggš lįn.

Žaš er žó ekki enn komiš aš žvķ aš fjįrmįlafyrirtękin fari aš hrynja. Hversu mikiš stjórnvöld žurfa aš beita sér įn žess žó aš bęta žeim tjóniš af eigin trassaskap viš samningagerš er enn ekki ljóst. Žangaš til öll žau kurl eru komin til grafar borgar sig hins vegar ekki fyrir rķkisstjórnina aš vera meš neinar yfirlżsingar eša loforš. Hśn veršur aš žola köpuryrši og eggjanir į mešan. Ég geri hins vegar rįš fyrir aš žingmenn munu setja hag almennings ķ öndvegi žegar kemur aš žvķ aš setja neyšarlögin.

Ómar Haršarson (IP-tala skrįš) 28.6.2010 kl. 07:52

4 Smįmynd: Theódór Norškvist

Eins og fram kemur hjį Dingla eru margir į žvķ aš bankarnir eigi aš fį aš dingla ķ žeirri snöru sem žeir hafa sjįlfir smeygt um hįlsinn į sér, meš žvermóšsku sinni og óbilgirni gagnvart lįntakendum.

Ég efast um aš margir žurfi aš endurgreiša vaxtabętur mišaš viš aš žurfa ašeins aš greiša samningsvexti af hinum ólöglegu lįnum. Hįmark vaxtagjalda til śtreiknings er rśmar 900 žśs. kr. samkvęmt vefsķšu Rķkisskattstjóra.

Žaš žarf ekki nema 30 milljón króna lįn til aš nį žessu hįmarki, ef viš gefum okkur aš mešalvextir af gengistryggšu lįnunum sé 3%. Held reyndar aš žeir hafi yfirleitt veriš hęrri meš įlagi bankanna og žį reiknast fullar vaxtabętur af enn lęgri lįnsfjįrhęš.

Theódór Norškvist, 28.6.2010 kl. 08:29

5 Smįmynd: Dingli

Ómar: Hvaš er starfhęft fjįrmįlakerfi? Er žaš e. t.v. kerfi sem gerir bönkum og fjįrmįlafyrirtękjum žeirra kleift aš aršręna almenning og fyrirtęki sem aldrei fyrr? Hvernig setja svo žingmenn hag almennings ķ öndvegi? Veršur žaš best gert meš žvķ aš ganga gegn vilja fólksins, setja lög sem tryggja bönkum žį vexti sem žeir telja sig žurfa aš fį af gjaldeyrislįnunum ólöglegu svo byggja megi sem hrašast upp starfhęft fjįrmįlakerfi öllum til hagsbóta žegar til lengri tķma er litiš? En yršu slķk lög öllum til hagsbóta? Vęri hęgt aš gera e-h annaš betra?

Veistu aš fyrri ath. mķn var ekki bara grķn. Mį žetta f-kerfi ekki fara ķ nešra og viš veršum hér meš netta inn- śtlįnabanka en Sešlabankinn sér um gjaldeyrismįlin.Žeir sem vilja svo braska geta gert žaš į netinu ķ erlendum kauphöllum.

Dingli, 28.6.2010 kl. 09:44

6 identicon

Žetta eru įgętar vangaveltur Žór og punkturinn um vaxtabęturnar sérstaklega žó svo aš ljóst sé aš nįnast enginn getur endurgreitt vaxtabętur nema į löngum tķma.
En, ein spurning, af hverju žegar talaš er um endurgreišslur "oftekinna vaxta" eru menn aš tala um aš lįntakendur fįi peninga til baka?
Er sammįla žér um aš hiš oftekna megi einfaldlega draga frį til lękkunar į höfušstóli.
Ef engir fjįrmunir fara śr bankanum žį einungis lękkar framtķšarvirši lįnasamninga. 
Efnahagsreikningur banka er eitthvaš sem stöšugt er til endurskošunar ekki satt?
Er žvķ lķklegt aš endurfjįrmögnunar sé strax žörf vegna žessa?
Hśsnęšislįn eru jś flest til 30-40 įra og margt getur breyst į svo löngum tķma.
Žetta er aušvitaš erfišara višfangs varšandi bķlalįn eša skammtķmalįn til fyrirtękja en hitt ętti aš hafa lķtil įhrif.

Jóhann F. Kristjįnsson (IP-tala skrįš) 28.6.2010 kl. 09:51

7 Smįmynd: Steinar Immanśel Sörensson

Žaš vill nś svo til aš laga įkvęšin eru skżr žó svo aš einhverjir séu aš reyna aš blekkja almenning meš žvi aš segja aš svo sé ekki.

žś ferš rétt meš endurgreķšslu įkvęšiš žarna,og žaš hvernig bankarnir eiga aš standa aš endurgreišslu til lįntakenda, sem er įkvęši sem Gylfi Magnśsson ętlar sér aš reyna aš nota gegn skuldurunum og setja žaš žannig upp aš skuldarar eigi aš greiša skv žessu. Eb sé klausan lesin er žaš ekki rétt.

Samningarnir eiga aš standa aš öšru leiti en žvi aš gjaldeyristrygging er fallin śr gildi. Jį žaš kann aš vera aš bankarnir eša lįnafyrirtękin rślli į hausinn ķ kjölfariš en so what, aldrei į ęviminni įšur hef ég heyrt aš glępamönnum skuli bjargaš svona fyrir horn į kostnaš almennings eins og Gylfi fer fram į, žessi fyrirtęki vissu af žessu 2001 og er žaš nś sannaš og žvķ um įsetningsbrot aš ręša og ętti aš svipta žau leyfi til fjįrmįlafyrirtękjarekstur ķ kjölfariš.

Frysta eigur žessara fyrirtękja undir eins og fangelsa žį sem įkvįšu aš halda žessu til streitu žvi hér er um žjófnaš uppį 100 til 200 milljarša aš ręša aš minnsta kosti, a.m.k er žaš sś upphęš sem Gylfi žykist tapa į žessu, en žaš į alls ekki veršlauna lįnafyrirtękin fyrir žessa framkomu.

Steinar Immanśel Sörensson, 28.6.2010 kl. 12:27

8 Smįmynd: Steinar Immanśel Sörensson

Žaš er alltaf hęgt aš stofna nżjan Banka !

Steinar Immanśel Sörensson, 28.6.2010 kl. 12:28

9 Smįmynd: Tryggvi Helgason

Aš mķnu mati žį er lausnin ķ rauninni mjög einföld. Öll žessi lįn verši endurreiknuš frį upphafi og reiknaš eftir žeirri vaxtatölu sem upp er gefin ķ lįnasamningi.

Byrjaš verši viš fyrsta afborgunardag og vextirnir endurreiknašir eftir vaxtaprósentunni og sś krónutala dregin frį žeirri heildarupphęš sem lįntakandinn greiddi žann dag. Mismunurinn af žeirri greišslu - (žaš er žegar vaxtatalan hefur veriš dregin frį fyrstu greišslunni) - verši žį dreginn frį upphaflegum höfušstóli lįnsins. Śtkoman er žį höfušstóllinn sem eftir stendur og sem kemur til śtreiknings viš nęstu afborgun. Verši sś afborgun reiknuš į sama hįtt og sķšan hver afborgun eftir ašra, - koll af kolli -til dagsins ķ dag.

Ef svo reynist viš endurśtreikninginn aš lįnsupphęšin sé aš fullu greidd, žį verši allt sem umfram er endurgreitt.

Svo er žaš aušvitaš stór spurning til višbótar, hvort aš rétt sé, - til žess aš aušvelda sęttir ķ  mįlunum, - aš kröfum um frekari greišslur eša bętur verši sleppt, af hįlfu beggja ašila.

Tryggvi Helgason, 28.6.2010 kl. 15:15

10 Smįmynd: Snorri Hansson

Framkoma žessara fyrirtękja gagnvart lįntakendum hefur veriš meš žeim ósköpum aš žaš aš žau egi

enhvern "rétt į sanngjarnri lausn" er ekki til stašar.Žaš ólöglega į aušvitaš aš hverfa śr samningunum , en žaš sem eftir er stendur óbreitt. Nema hvaš? "Hagręšing " ķ bankakerfinu er tķmabęr.

Snorri Hansson, 28.6.2010 kl. 20:59

11 Smįmynd: Įrni Gunnarsson

Žaš eru mikil ólķkindi aš endalaust koma upp klśšurmįl žar sem stjórnvöld eru ķ ašalhlutverki. Žaš er greinilega langt noršan viš skilning rįšherra og löggjafarings aš nś sé kominn tķmi til aš klśšurmeistarar žessarar žjóšar axli sķn skinn og rölti heim til sķn.

Og fari fjöruleišina.

Fulltrśar fjįrmįlafyrirtękja komu į fund višskiptanefndar Alžingis og mótmęltu sig hįsa žegar lögin um bann viš gengistryggšum lįnum voru ķ undirbśningi.

Į žessum tķma var nśverandi višskiptarįšherra ķ stjórn Félags fjįrfesta!! !!

Lįnastofnanir létu sig engu skipta nżfest lög og lįnušu meš gengistryggingu eins og enginn kęmi morgundagurinn.

Hęstiréttur śrskuršaši umrędd lįn ólögmęt 9 įrum eftir aš žau höfšu veriš sett og lįnin mallaš ķ rólegheitum allan žann tķma.

Og nś koma višskiptarįšherra og alžingismenn meš spekingssvip og žykjast tala eins og įbyrgar vitsmunaverur um višbrögš gegn/viš žessum dómi! 

Kann ekkert mannkvikindi žarna inni į Alžingi aš skammast sķn?

Įrni Gunnarsson, 28.6.2010 kl. 21:45

12 Smįmynd: Įrni Gunnarsson

....rįšherra og löggjafaržings.........

Įrni Gunnarsson, 28.6.2010 kl. 21:46

13 Smįmynd: Margrét Gušrśn Jónsdóttir

Višskiptarįšherra sagši um daginn aš žaš vęri svo ósanngjarnt gagnvart lįnveitendum ef samningsvextir ęttu aš gilda. Talaši um aš žaš hefši oršiš forsendubrestur og aš žess vegna yršu lįnžegi og lįnveitandi aš skipta meš sér tapinu. MIKIŠ ROSALEGA ER ÉG SAMMĮLA HONUM, nema žaš aš žetta er nįkvęmlega žaš sem Hagsmunasamtök Heimilanna hafa veriš aš halda fram og ég veit ekki betur en aš višskiptarįšherra hafi aldrei tekiš undir žetta fyrr en nś žegar hallar į fjįrmagnseigendur.

Ég er vongóš um žaš aš nśna sé hann vaknašur og geti betur sett sig ķ spor lįnžeganna sem hafa einmitt veriš aš kalla eftir žessari sanngirni sem hann sjįlfur bįsśnar śt um allt žessa dagana

Margrét Gušrśn Jónsdóttir, 29.6.2010 kl. 00:38

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband