Gengistryggð lán, er til lausn? Uppfærð útgáfa.

Í framhaldi af dómum Hæstaréttar þann 16. júní s.l. sem dæmdi gengistryggingu lána ólögmæta að uppfylltum ákveðnum skilyrðum um þá gjaldmiðla sem raunverulega skiptu um hendur og m.t.t. þeirra "tilmæla" sem frmkvæmdavaldið hefur gefið út, er brýnt að sú staða sem komin er upp leiði ekki til einhvers konar allsherjar upplausnar fjármálageirans og fjármála almennings með tilheyrandi flóði málshöfðana sem myndi kæfa dómstólana um árabil.

Því miður hefur ríkisstjórnin lýst því yfir að ekkert meira verði aðhafst og eini ráðherrann sem virðist hafa einhverjar áætlanir í takinu er Gylfi Magnússon efnahags- og viðskiptaráðherra sem vill velta öllum vandanum yfir á almenning, eina ferðina enn.

Augljóslega er ekki til nein ein og einföld lausn á þessari flækju sem þýðir í raun nýja gullöld fyrir lögfræðinga. Það er hins vegar skylda okkar að reyna að finna einhverja lausn og því einfaldari því betri, þar sem áframhald að óbreyttu þýðir ansi hreint mikla uppstokkun á öllu fjármálakerfinu hér á landi. Í fljótu bragði séð, og samkvæmt flestum lögspekingum sem hafa tjáð sig, þá eru þessir dómar mjög skýrir og í raun ekki auð-flækjanlegir. Fjármálafyrirtækjum ber að endurreikna höfuðstól og afborganir gengistryggðra lána m.v. upprunalegan höfuðstól og samningsvexti og ber að endurgreiða ofgreiðslur ef einhverjar eru. Lögspekingar virðast einnig nokkuð sammála um að þær endurgreiðslur eigi að bera s.k. "lægstu vexti Seðlabanka Íslands" samkvæmt 18. grein vaxtlaganna. Einnig virðist nokkuð öruggt að gengistryggð íbúðalán falli undir þessa dóma (samanber upplýsingar frá Landsbankankanum fyrr í dag) sem og fjölmörg lán til fyrirtækja.

Það er því vandi á höndum þar sem ekki er líklegt að fjármögnunarfyrirtækin og bankarnir (sumir alla vega) standi slíkt af sér nema með auknu eiginfjárframlagi frá eigendum en verði að öðrum kosti gjaldþrota. Það þýðir að mikil vandkvæði verða við innheimtu ofgreiddra afborgana og líklegt að margir sem eru með ofangreind lán fái ofgreiðslur sínar ekki endurgreiddar og endi sem e.k. kröfuhafar í fjármálafyrirtækin. Þótt ekki sé rétt að blanda verðtryggingunni saman við þetta mál þá eru engu að síður áfram óleyst mál þeirra fjölmörgu sem tóku verðtryggð lán og búa við samskonar forsendubrest vegna verðbólgu (sem var af völdum gengishrunsins) og þeir sem eru með gengistryggð lán.

Ef menn gefa sér að óbreytt ástand og sú óvissa sem því fylgir vegna endalausra biðleikja dómstóla og lögfræðinga langt inn í framtíðina sé óæskileg þá er leit að leið út úr þessum vanda nauðsynleg, þó flókin virðist.

Vegna þess hversu skýrir dómar Hæstaréttar virðast vera má hugsa sér að ríkisstjórnin móti ákveðna stefnu fyrir allan fjármálageirann um lausn á þessu máli og taki þar með allan almenning með í þá vegferð, með hagsmuni allra hlutaðeigandi að leiðarljósi.

Í fyrsta lagi þurfa stjórnvöld að lýsa því yfir að niðurstaða Hæstaréttar frá 16. júní gildi um öll samsvarandi lán til íbúðakaupa og til fyrirtækja og að öllum fjármálafyrirtækjum beri að endurreikna upphæðir og afborganir samkvæmt því og m.v. samningsvexti. Fjármálafyrirtækjum beri að endurgreiða ofteknar greiðslur með viðhlítandi vöxtum (sbr. 18. grein vaxtalaganna) eða láta þær koma til lækkunar höfuðstóls lánsins. Allir samningar sem þetta tekur til verða í staðinn teknir upp á ný frá og með 16. júní 2010 og samið um sanngjörn kjör á því sem eftir stendur, miðað við einhvers konar eðlilega samningsstöðu þar sem fyllsta jafnræðis er gætt milli beggja samningsaðila. Hér mætti koma til gerðardómur sem leggði línurnar fyrir þá vinnu.

Sú niðurfærsla skulda sem lánþegar gengistryggðu lánanna fá, þýðir að margir hverjir hafa fengið ofreiknaðar vaxtabætur sem þarf að endurgreiða og að þörfin fyrir vaxtabótagreiðslur úr ríkissjóði minnkar einnig í kjölfarið. Þá peninga mætti nota til að auka vaxtabótagreiðslur til þeirra sem eru með vertryggð íbúðalán þannig að staða manna yrði að einhverju leiti jöfnuð. Allt er þetta að vísu útreikningum háð en jafna mætti leikinn enn frekar með því að niðurfæra verðbótaþátt verðtryggðu lánanna aftur til janúar 2008 og láta verðbótaþáttinn svo framreiknast þaðan að hámarki m.v. verðbólgumarkmið Seðlabankans.

Framangreind lausn er ekki einföld en eins og staðan er og eftir því sem meira er um hana hugsað virðist þessi lausn e.t.v. vera sú einfaldasta sem til er í stöðunni, m.v. að æskilegt sé að einhvers konar sanngirni sé gætt og að skjót niðustaða sé æskileg. Fjármálakerfið yrði fyrir áfalli og myndi minnka (það er hvort sem er um 35 til 40% of stórt fyrir hagkerfið) en áfallið myndi ekki ríða því að fullu þar sem fjármálafyrrtækin fengju áfram sanngjarnar framtíðartekjur af fyrrum gengistryggðum lánum. Lántakendur fengju uppreisn æru og virkilega sanngjarna niðurstöðu mála sem að einhverju leiti dreifist á alla og hefðu einnig strax meira fé á milli handanna sem myndi leiða til fljótvirkrar örvunar fyrir efnahagslífið og blása lífi í steindauðann fasteignamarkað. Áhrifin á ríkissjóð eru óljós en virðast í fljótu bragði ekki vera umtalsverð og jafnvel engin.

Hugmyndir þessar virðast nokkuð afgerandi og jafnvel róttækar en við skulum ekki gleyma því að m.v. dóma Hæstaréttar erum við enn í miðju bankahruni og afgerandi og róttækra aðgerða er þörf og róttæk skynsemi í efnahagsmálum á Íslandi er löngu tímabær. Að öðrum kosti mun þjóðarbúið hökta áfram á hálf-stoppi um langa framtíð með áframhaldandi óvissu, upphlaupum, og óstöðugleika á öllum sviðum.

Þór Saari

Höfundur er hagfræðingur og þingmaður Hreyfingarinnar

Tilmæli um "Tilmæli" Seðlabanka, Fjármálaeftirlits og ríkisstjórnar Íslands

Hugleysi ríkisstjórnarinnar (í þessu tilfelli með Steingrím J. í broddi fylkingar) og embættismanna kerfisins er orðið slíkt að þeir þora ekki lengur að tala íslensku og hafa nú gefið út fyrirmæli sem heita tilmæli. Það tók rúma viku af samkrulli og leynimakki ríkisstjórnarinnar, fjármálafyrirtækja og þeirra embættismanna sem settu Ísland á hausinn árið 2008 (já þeirra í Seðlabankanum, Fjármálaeftirlitinu og Viðskiptaráðuneytinu), að komast að niðurstöðu um hvernig mætti áfram láta almenning halda uppi fjármálafyrirtækjum landsins. Nú skal sjálfur Hæstiréttur hunsaður og dómur hans um ólögmætar gengistryggingar sniðgenginn með slíkum yfirgangi að réttarríkið hefur verið vanað.

Þótt menn þori ekki að nefna það þá er hér í raun um einhvers konar valdarán að ræða, þar sem framkvæmdavaldið undir forystu ríkisstjórnarinnar og með dyggum stuðningi embættismanna fyrrgreindra stofnana (sem nú eftir afglöp fyrri ára þurfa að koma sér í mjúkinn hjá stjórnvöldum), hefur afnumið niðurstöðu máls sem farið hefur lögbundna leið gegnum dómskerfið og alla leið í Hæstarétt. Þetta er niðurstaða mín eftir að hafa setið sameiginlegan fund efnahags- og skattanefndar og viðskiptanefndar í morgun þar sem fulltrúar alræðisins þeir Gylfi Magnússon viðskiptaráðherra, Arnór Sighvatsson aðstoðar-seðlabankastjóri, Gunnar Andersen forstjóri Fjármálaeftirlitsins og Ragnar Hafliðason aðstoðarforstjóri þess mættu á fundinn ásamt herskara lögfræðinga. Á fundinn komu einnig fulltrúi AGS Franek Roswadowski og fulltrúar Hagsmunasamtaka Heimilanna þau Friðrik Ó. Friðriksson, Andrea Ólafsdóttir og Marinó G. Njálsson og Talsmaður neytenda Tryggvi Gíslason. Áður hafði ég setið fundi með þessum mönnum um dómana sjálfa þann 21. júní, með fulltrúum fjármálafyrirtækja þann 23. júní og með sömu embættismönnum og einnig forsætis- og fjármálaráðherra þann 24. júní.

Þrátt fyrir ítrekaðar spurningar þá tókst þessari hersveit embættismannakerfisins ekki að rökstyðja, hvorki lagalega né á efnahagslegum forsendum að hin s.k. "Tilmæli" þeirra um að fjármálafyrirtæki megi rukka ólögmæta vexti væru á einhvern hátt rökrétt, nema þá út frá því að "Tilmælin" væru einhvern vegin holl fyrir fjármálafyrirtækin. Ekki fengust þeir heldur til að nefna nöfn þeirra lögfræðinga sem þeir byggja álit sitt á og er hér með lýst eftir þeim. Í raun stóð ekki steinn yfir steini í málflutningi þeirra og var átakanlegt að sjá þessa annars ágætu menn, sem ég þekki suma af ágætis samstarfi, vera komna í þessa vonlausu stöðu en samt verja hið óverjanlega. Það stjórnkerfi er alvarlega sjúkt sem getur sett svona ferli af stað og þeir sem stjórna, í þessu tilfelli SJS og JS ásamt AGS geta ekki annað en verið annað tveggja, tiltölulega skeytingarlaus um almannahag að eðlisfari eða þá algerlega hornmáluð vegna eigin valdaþrár sem er svo nærð af ægivaldi samherjans AGS. (Sjá einnig grein Írisar Erlingsdóttur á Huffington Post "Is Iceland a Totalitarian State").

Það að tvær mikilvægustu stofnanir efnahagslífsins skuli gefa út "Tilmæli" sem eiga að skikka skuldugt fólk til að halda áfram að borga af lánum sem dæmd hafa verið ólögleg, til fyrirtækja sem munu að öllum líkindum fara á hausinn svo fólkið fær aldrei peningana til baka, er með slíkum ólíkindum að engu tali tekur. Hvernig voga þeir sér að gefa fjármálafyrirtækjum slíkt skotleyfi á almenning. Slík framkoma viðgengst erlendis en aðeins hjá mafíum og öðrum slíkum glæpaklíkum, og svo nú hjá íslenskum stjórnvöldum.

Það er greinilegt að fjármálakerfið er í raun á síðasta snúning og við blasir sennilega annað bankahrun, þar sem algert aðgerðarleysi ríkisstjórnarinnar við að reyna að finna skynsamlega lausn ræður ríkjum. Hér mun hægja á og óvissa og stopp ráða ríkjum næstu mánuði, alveg eins og frá október 2008 til 20. janúar 2009 þegar almenningur hóf mótmæli við Alþingishúsið og hætti ekki fyrr en ríkisstjórnin var farin frá sex dögum síðar. Íslenskt efnahagslíf og íslenskur almenningur þolir ekki annað slíkt tímabil.

Fjármálakerfið er of stórt, um nær 40% m.v. umsvifin í hagkerfinu, og of laskað til að bera sig lengur á sömu forsendum og virðist mér og fleirum, að yfirlýsingar ráðherra um ríkistryggðar innstæður í bönkum séu einnig í raun marklausar. Ríkissjóður (þ.e. fjármálaráðherra) á einfaldlega ekki lengur til þá fjármuni sem þarf til að tryggja innstæður í bönkum og getur ekki fengið þá lánaða neins staðar annars staðar heldur. Það er einboðið að fá það upp á yfirborðið frá sjálfum fjármálaráðherra hvernig hann ætlar sér að standa við það að tryggja allar innstæður með nánast gjaldþrota og rúinn trausti ríkissjóð.

Það er verið að eyðileggja íslenskt samfélag samkvæmt fyrirmælum frá AGS og með dyggum stuðningi ríkisstjórnarinnar og embættismannakerfisins. Þetta er ekkert nýtt og hefur gerst víða um heim þar sem AGS hefur komið inn og mætt vanhæfu og siðferðilega gjaldþrota embættismannakerfi og stjórnkerfi. Þó oft hafi ég sjálfur gagnrýnt íslenska stjórnsýslu sem og stjórnkerfið í heild hef ég ekki fyrr en nú gert mér almennilega grein fyrir algeru máttleysi þess. Máttleysi sem stafar af þeirri úrkynjun sem spillt fjórflokkakerfi til margra áratuga hefur leitt yfir þjóðina (sem á þó einnig sína sök því hún gat víst kosið annað). Þjóðarskútan er að sökkva og það eina sem embættismenn og ráðherrar bjóða upp á eru teskeiðar til að ausa með og heimta svo að hljómsveitin spili áfram.

Verið er að slátra velfeðrarkerfinu, heilbrigðiskerfinu, menntakerfinu og samgöngukerfinu vegna kröfu AGS um niðurskurð í ríkisfjármálum. Auðlindirnar verða svo seldar upp í skuldirnar eins og segir í samstarfsyfirlýsingu AGS og ríkisstjórnarinnar sem er undirskrifuð af Steingrími J. ". . .  moving of energy resources in to tradeable sectors. . . " Allt tal VG um auðlindir í þjóðareigu er því marklaust, algerlega marklaust og stefna VG og Samfylkingar er að orku auðlindirnar skuli færðar í einkaeigu. Vatnið er svo næst, eða hvers vegna halda menn að það taki svona lnagan tíma að semja frumvarp um ný vatnalög í iðnaðarráðuneytinu. Það er einfaldlega vegna þess að verið er að takast á um eignarhaldið og að kröfu AGS verður vatnið einkvætt.

Í tilefni þess að "Tilmæli" eru orðin vinsæl og m.t.t. ofantalinna atriða sem og m.v. þær upplýsingar sem ég hef frá störfum mínum sem þingmaður og sem hagfræðingur þá mæli ég sjálfur til um eftirfarandi:

Tilmæli mín til skuldara allra gengistryggðra lána eru að borga ekki krónu meir af þeim en segir í upprunalegri greiðsluáætlun og að snúa sér til Hagsmunasamtaka heimilanna um nánari útfærslu á því. Ef um miklar ofgreiðslur er að ræða þá að hætta alveg að borga þar til ofgreiðslurnar hafa verið nákvæmlega reiknaðar út og endurgreiddar með vöxtum samkvæmt 18. gr. vaxtalaga eða höfuðstóll lækkaður á sömu forsendum. 

Tilmæli mín til alls almennings eru að krefjast breytinga á ríkistjórninni þar sem skipstjóri og stýrimenn þjóðarskútunnar eru komin á aldur, þrotin kröftum og hugrekki og algerlega úrræðalaus.

Hvað varðar innstæður í bönkum þá eru komnar upp miklar efasemdir um getu ríkisins til að standa undir loforðum SJS um að þær séu tryggðar.

Tilmæli mín varðandi sparifé fólks eru því að menn hafi vara á sér og reyni að finna fjármálastofnun sem stendur utan við þá firringu sem enn er í gangi í mestum hluta fjármálakerfisins. Hér er ekki um auðugan garð að gresja en þó má benda á að Hreyfingin skiptir við Sparisjóð Strandamanna og einnig hefur Sparisjóður Þingeyinga staðið utan við vitleysuna.

Tilmæli mín til ríkisstjórnarinnar og Alþingismanna eru að leitað verði allra leiða til að ráða fram úr þessum vanda með hagsmuni almennings að leiðarljósi og skoðaðar verði t.d. þær hugmyndir sem ég setti fram í síðustu bloggfærslu minni þann 28. júní síðastliðinn.

Þrátt fyrir allt sem á undan er gengið er Hrunið enn ekki yfirstaðið. Stjórnmálin eru að molna í sundur, fjármálakerfið mun kikna, vegið er alvarlega að Hæstarétti og þar með réttarríkinu og síðast kemur væntanlega akademían þar sem skjóli fílabeinsturnsins verður svipt brott og allir gervi-fræðimennirnir og gervi-háskólarnir fá pokann sinn.

Tilmæli mín vegna alls þess sem framundan er, eru að menn haldi ró sinni og athygli og gefist aldrei upp á því að berjast fyrir réttlátri og sanngjarnri niðurstöðu mála. Það eru enn tvö erfið ár framundan þar sem endurreisn efnahagslífsins er ekki nema einn hluti af stóru endurreisninni. Til að sú endurreisn megi verða þarf samtakamátt og fjölda. Annars tekst hún ekki.

 

Gengistryggð lán, er til lausn?

Í framhaldi af dómum Hæstaréttar þann 16. júní s.l. sem dæmdi gengistryggingu lána ólögmæta að uppfylltum ákveðnum skilyrðum um þá gjaldmiðla sem raunverulega skiptu um hendur, er brýnt að sú staða sem komin er upp leiði ekki til einhvers konar allsherjar upplausnar fjármálageirans og fjármála almennings með tilheyrandi flóði málshöfðana sem myndi kæfa dómstólana um árabil.

Því miður hefur ríkisstjórnin lýst því yfir að ekkert verði aðhafst og eini ráðherrann sem virðist hafa einvherjar áætlanir í takinu er Gylfi Magnússon efnahags- og viðskiptaráðherra sem vill velta öllum vandanum yfir á almenning, eina ferðina enn.

Augljóslega er ekki til nein ein og einföld lausn á þessari flækju sem þýðir í raun nýja gullöld fyrir lögfræðinga. Það er hins vegar skylda okkar að reyna að finna lausn og því einfaldari því betri, þar sem áframhald að óbreyttu þýðir ansi hreint mikla uppstokkun á öllu fjármálakerfinu hér á landi. Í fljótu bragði séð, og samkvæmt flestum lögspekingum sem hafa tjáð sig, þá eru þessir dómar mjög skýrir og í raun ekki auð-flækjanlegir. Fjármálafyrirtækjum ber að endurreikna höfuðstól og afborganir gengistryggðra lána m.v. upprunalegan höfuðstól og samningsvexti og ber að endurgreiða ofgreiðslur ef einhverjar eru. Lögspekingar virðast einnig nokkuð sammála um að þær ofgreiðslur eigi að bera s.k. "lægstu vexti Seðlabanka Íslands" samkvæmt 18. grein vaxtlaganna. Einnig virðist nokkuð öruggt að öll gengistryggð íbúðalán falli undir þessa dóma sem og fjölmörg lán til fyrirtækja.

Það er því vandi á höndum þar sem ekki er líklegt að fjármögnunarfyrirtækin og bankarnir (sumir alla vega) standi slíkt af sér nema með auknu eiginfjárframlagi frá eigendum en verði að öðrum kosti gjaldþrota. Það þýðir að vandkvæði verða við innheimtu ofgreiddra afborgana og líklegt að margir sem eru með ofangreind lán fái ofgreiðslur sínar ekki endurgreiddar og endi sem e.k. kröfuhafar í fjármálafyrirtækin. Þótt ekki sé rétt að blanda því saman við þetta mál þá eru engu að síður áfram óleyst mál þeirra fjölmörgu sem tóku verðtryggð lán og búa við samskonar forsendubrest vegna verðbólgu (af völdum gengishrunsins) og þeir sem eru með gengistryggð lán.

Ef menn gefa sér að óbreytt ástand og sú óvissa sem því fylgir vegna endalausra biðleikja dómstóla og lögfræðinga langt inn í framtíðina sé óæskileg þá er leit að leið út úr þessum vanda nauðsynleg, þó flókin virðist.

Vegna þess hversu skýrir dómar Hæstaréttar virðast vera má hugsa sér að ríkisstjórnin móti ákveðna stefnu fyrir fjármálageirann um lausn á þessu máli og taki þar með allan almenning með í þá vegferð, með hagsmuni allra að leiðarljósi.

Í fyrsta lagi þurfa stjórnvöld að lýsa því yfir að niðurstaða Hæstaréttar frá 16. júní gildi um öll samsvarandi lán til íbúðakaupa og til fyrirtækja og að öllum fjármálafyrirtækjum beri að endurreikna upphæðir og afborganir samkvæmt því. Endurgreiða beri ofteknar greiðslur með viðhlítandi vöxtum eða láta þær koma til lækkunar höfuðstóls. Allir samningar sem þetta tekur til verða í staðinn teknir upp frá og með 16. júní 2010 og samið um sanngjörn kjör á því sem eftir stendur, miðað við einhvers konar eðlilega samningsstöðu þar sem fyllsta jafnræðis er gætt milli beggja samningsaðila. Hér mætti koma til gerðardómur sem leggði línurnar fyrir þá vinnu.

Sú niðurfærsla skulda sem lánþegar gengistryggðu lánanna fá þýðir að margir hverjir hafa fengið ofreiknaðar vaxtabætur sem þarf að endurgreiða og að þörfin fyrir vaxtabótagreiðslur úr ríkissjóði minnkar einnig í kjölfarið. Þá peninga mætti svo nota til að auka vaxtabótagreiðslur til þeirra sem eru með vertryggð lán þannig að staða manna yrði að einhverju leiti jöfnuð. Allt er þetta að vísu útreikningum háð en jafna mætti leikinn enn frekar ef þörf er með því að niðurfæra verðbótaþátt verðtryggðu lánanna aftur til janúar 2008 og láta verðbótaþáttinn framreiknast að hámarki m.v. verðbólgumarkmið Seðlabankans.

Framangreind lausn er ekki einföld en eins og staðan er og eftir því sem henni er velt meira upp virðist þessi lausn e.t.v. vera sú einfaldasta sem til er í stöðunni, m.v. að æskilegt sé að einhvers konar sanngirni sé gætt. Fjármálakerfið yrði fyrir áfalli og myndi minnka (er hvort eð er um 35 til 40% of stórt fyrir hagkerfið) en áfallið myndi ekki ríða því að fullu þar sem fjármálafyrrtækin fengju áfram sanngjarnar framtíðartekjur af gengistryggðum lánum. Lántakendur fengju uppreisn æru og virkilega sanngjarna niðurstöðu mála sem að einhverju leiti dreifist á alla og hefðu einnig strax meira fé á milli handanna sem myndi leiða til fljótvirkrar örvunar fyrir efnahagslífið. Áhrifin á ríkissjóð eru óljós en virðast í fljótu bragði ekki vera umtalsverð og jafnvel engin.

Hugmyndir þessar virðast nokkuð afgerandi og jafnvel róttækar en við skulum ekki gleyma því að m.v. dóma Hæstaréttar erum við enn í miðju bankahruni og afgerandi og róttækra aðgerða er þörf. Annars mun þjóðarbúið hökta áfram á hálf-stoppi um langa framtíð með áframhaldandi óvissu, upphlaupum, og óstöðugleika á öllum sviðum.

Þór Saari

Höfundur er hagfræðingur

og þingmaður Hreyfingarinnar

 

Stjórnlagaþing sem virkar ekki

Í gær hófst 2. umræða um Stjórnlagaþingið sem nú er orðið að stjórnlagaþingi ríkisstjórnarflokkana vegna æðibunugangs og þrjósku. Það er hægt að ná saman á þingi með þetta mál, að vísu utan Sjálfstæðisflokksins sem vill að því er virðist einhvers konar konungsveldi, og það má ekki gerast að þetta frumvarp verði að lögum óbreytt.

Hér er ræðan mín:

Ég hvet ykkur líka til að horfa á ræður Margrétar, Þráins og Birgittu sem las stjórnarskrána.

 

Vandi heimilana enn óleystur

Umræða utan dagskrár í dag um vanda heimilana. Það kom skýrt í ljós að þingmenn ríkisstjórnarflokkana nema Lilja Móses. eru alveg úti að aka hvað varðar stöðu almennings í landinu. Sjálfur gagnrýndi ég ríkisstjórnina af minni alkunnu hógværð.

Sjá hér.

Leikritið Alþingi heldur áfram.......

Í dagskrárliðnum Störf þingsins fjallaði ég aðeins um það leikrit sem mér finnst vera í gangi á þingi og að handritið hafi endað þann 20. janúar 2009 (sagði óvart 2008) með upphafi Búsáhaldabyltingarinnar. Fékk bágt fyrir frá forseta Alþingis fyrir að ávarpa þingsal beint, þ.e. fyrir að taka ekki þátt í leikritinu.

Sjá hér.

Læt einnig fylgja með athugasemd um afgreiðslu fjárlaga hrunárið 2008 en Alþingi virðist ekki ætla að leita skýringa hjá Seðlabankanum vegna afskrifta upp á 192 milljarða fyrir það ár.

Sjá hér.

Kosningaósigur VG og Samfó og lýðræðismálin

Við skulum ekki gleyma því að frumvörpin um persónukjör sem Alþingi hefur til meðferðar stranda á afstöðu kvenna í VG og Samfó. Andstöðu vegna einhverra mjög einkennilegra jafnréttissjónarmiða sem gera kröfu um fyrirfram frátekin sæti beggja kynja á framboðslistum. Þó jafnrétti og jafréttisbaráttan verði ætíð að vera ofarlega í hugum okkar þá megum við ekki fórna lýðræðislegum valmöguleikum fólks í kosningum vegna þess. Þá hefur jafnréttisbaráttan snúist upp í andhverfu sína og er orðin að baráttu fyrir forréttindum einstakra þjóðfélagshópa. Lýðræðishugsjónir VG og Samfó hafa verið fyrir borð bornar og fylgið er í samræmi við það. Er það vel.

Valkostir á Álftanesinu

ÚFF! Er það fyrsta sem kemur frá mér um valkosti okkar á Álftanesinu í sveitarstjórnarkosningum.

Í framboði eru fimm listar og ekkert nýtt. Af þessum fimm eru fjögur framboð sem vilja leggja sveitarfélagið niður og það fimmta er það sem kom því á hausinn, en hefur jafnframt taugar til sameiningar við Reykjavík. Tvö framboðanna eru klofningsframboð Sjálfstæðisflokksins og þrjú þeirra eru klofningsframboð Álftaneshreyfingarinnar sem sundraðist á kjörtímabilinu og heita sem nú sínum fyrri nöfnum, þ.e. Framsóknarflokkur, Samfylking, og Álftaneshreyfingin.

Í kjölfar greiðslufalls Álftaness voru stofnuð þróttmikil íbúasamtök. Samtök Álftnesinga sem höfðu fengið sig fullsadda af sveitastjórnendum sem hafa deilt innbyrðis og á persónulegum nótum allt of lengi. Því miður auðnaðist þessum samtökum ekki aðsetja saman lista sem valkost við nátttröll gamla fjórflokksins (jú Álftaneshreyfingin er að lunganu til VG liðar) og því sitjum við upp með fimm útgáfur af fjórflokknum. En þegar íbúarnir sjálfir hafa sig ekki í það að knýja á um þær breytingar sem þarf þá fer sem fer og fjórflokkurinn verður áfram við völd, á fimm hjólum.

Sagan kennir okkur að öll samfélög manna leggjast af með tímanum. Oftast vegna einhvers konar innri úrkynjunnar og/eða spillingar og hafandi horft á sveitastjórnirnar hér undanfarin ár, þá fylgir Álftanes hinni óumflýjanlegu þróun. Það er dapurleg niðurstaða því sveitarfélagið hefur alla burði til að standa undir sér sjálft svo fremi sem skuldastaða þess sé færð niður í sjáfbært horf. Slík niðurfærsla er einmitt aðgerð sem verið er að framkvæma á hundruðum fyrirtækja á kostnað skattgreiðenda og það er fremur hlálegt að verða vitni að því að sú samfélagsþjónusta sem sveitarfélag er, skuli í hugum margra ekki vera þess virði að bjarga. Hlaupið er upp til handa og fóta og samfélagið lagt af í nafni hagræðingar sem, ef vit á að vera í, verður ekki að veruleika nema í stóra samhenginu með sameiningu fleiri sveitarfélaga á svæðinu.

Sameining við Garðabæ yrði hins vegar endalok og aðeins spursmál hvenær skólanum yrði lokað, öllu óbyggðu landi útdeilt til innvígðra og sérstaða náttúrunnar malbikuð eða golfvölluð. Þar hræða sporin og meðferð Garðbæinga á Garðahrauninu blasir við okkur dag hvern, enda var fallegt hraunið sprengt sundur, lynginu mokað í burt og malbikaðar göturnar svo nefndar Hraunprýði og Lyngprýði.

Við þessi fáu sem teljum tilverurétt Álftaness sem sjálfstæðs sveitarfélags þess virði að verja höfum því ekki um marga kosti að velja í komandi kosningum. Álftaneshreyfingin er eina framboðið sem vill ekki flýta sér í sameiningu og telur réttara að sameinast Reykjavík ef hægt er. Það má færa góð rök fyrir því að sem hluti af Reykjavík yrði mun auðveldara að varðveita sjálfstæðið vegna fjarlægðar. Einnig má gera ráð fyrir að Reykjavík hefði meiri skilning á þeirri sérstöðu Álftaness að vera n.k. sveit í borg og því hugsanlega áhugavert fyrir Reykjavík m.t.t. útivistar.

Það er því kannski rétt að enda þessar hugleiðingar á upphafinu. ÚFF!

Gagnver handa Björgólfi Thor í boði skattgreiðenda

Síðasta umræðan um gagnver til handa vildarvinum Samfylkingarinnar og Sjálfstæðisflokks, Björgólfi Thor Björgólfssyni og fleirum var á Alþingi í gærkvöldi. Það var með ólíkindum að hlusta á formann iðnaðarnefndar, Samfylkingarmanninn Skúla Helgason, verja þess ákvörðun sem tekin er í kjölfarið af því að títt nefndur Björgólfur veitti milljónum til einstakra þingmanna og milljónatugum til stjórnmálaflokka sem eigandi Landsbankans fyrir hrun. Sumir þingmanna sem munu samþykkja þetta frumvarp eru þiggjendur þessara peninga.

Ég og Birgitta vorum með ræður gegn þessu en fámennt var í þingsal. Hvað um það, Samfylkingin ræður og VG dinglar með eins og ilmspjaldið sem hangir í baksýnisspeglinum. Lifi lýðræðið og heilindin.

Hér eru ræðurnar okkar.

http://www.althingi.is/altext/hlusta.php?raeda=rad20100518T231742&horfa=1

http://www.althingi.is/altext/hlusta.php?raeda=rad20100518T233019&horfa=1

Málið kemur svo til endanlegrar atkvæðagreiðslu þegar þing kemur saman á ný þann 31. maí, fylgist vel með hverjir styðja málið því samþykkt þessa frumvarps mun festa Ísland endanlega í sessi sem bananalýðveldi.

Hrunið, afsagnir og meðvirkni.

Þegar þetta er skrifað hafa þrír þingmenn sem tengdust Hruninu "tekið sér frí".  Þar sem afsagnir stjórnmálamanna á Íslandi hafa ekki beinlínis verið daglegt brauð þrátt fyrir ýmsar mjög ámælisverðar athafnir þá má e.t.v. líta á það þannig að viðkomandi þingmenn viti einfaldlega ekki hvað þeir eru að gera (frekar en oft áður myndi einhver segja). Þess vegna telja þeir sig geta bara tekið sér frí og halda að það sé að axla ábyrgð. Það var Björgvin G. Sigurðsson sem reið á vaðið með þessa nýsköpun í nálgun á pólitískri ábyrgð og eins og með marga aðra nýsköpun á Íslandi, s.s. laxeldi og loðdýrarækt þá voru aðrir ekki lengi að stökkva á vagnin.

Nú eru Þorgerður Katrín og Illugi líka komin í "frí" og ef fer sem horfir þá vænkast brátt hagur Klöru á Kanarí. Níu til viðbótar þarf til að Alþingi geti svo mikið sem byrjað á að endurheimta æru sína. Það er e.t.v. ráð að niðurgreiða fyrir þá farið svo hægt sé að vinna í friði í þinginu þar sem penir sendiherratitlar eru nefnilega ekki við hæfi við þessar aðstæður. Niðurgreiðslur er aðferð sem t.d. borgaryfirvöld í Hamborg hafa notað til margar áratuga en þar á bæ var stofnuð s.k. rónabúlla niður við einhvern drungalegasta hluta hafnarinnar og bjórinn þar niðurgreiddur umtalsvert af borgaryfirvöldum. Þetta hefur gert það að verkum að rónarnir, óæskilegar persónur á almannafæri að mati Hamborgara, halda allir til á einum og sama staðnum, all fjarri hinum og úr augsýn.

Ef Alþingi á einhvern tíma að verða að trúverðugri stofnun og ef íslensk stjórnmál eiga einhvern tíman að geta starfað í anda alvöru lýðræðis, þá verða þeir sem tengjast þessu Hruni og sitja á Alþingi að víkja. Þau mega kalla það frí ef þau vilja. Vonandi hafa þau þó þá skynsemi til að bera að vera í "fríi" fram að næstu kosningum og leggja þá verk sín hendur kjósenda.

Ég fagna því að þetta þríeyki hafi vikið af þingi vegna þess að það er gott fyrir stjórnmálin og gott fyrir þingið, en ekki vegna þess að þau eru það sem kallað er "pólitískir andstæðingar" í barnalegu lingói þingsins, enda eigum við í Hreyfingunni enga andstæðinga á þingi. Þau eru eins og aðrir þingmenn með margt til síns ágætis, færir þingmenn og ágætis fólk sem vegna aðstæðna, vegna sinna eigin gjörða og vegna gjörða annarra, fóru langt út fyrir allt velsæmi í pólitísku siðferði. Þau eru "menn meiri" eftir ákvörðun sína.

Í umræðum um störf þingsins á föstudaginn gerði ég "frí" Björgvins G. að umræðuefni sem má sjá hér.  Það var athyglisvert að þrátt fyrir þann fordæmalausa atburð sem afsögnin/fríið er var þá þorði enginn annar þingmaður svo mikið sem að minnast á málið einu orði. Það eitt segir meira en margt annað um hugarfar þingmanna og meðvirknina sem er til staðar meðal þeirra.